| |
27 Eylül 2021, Pazartesi | |
Satıştaki ve ödünç vermekteki fâize misaller (4) | |
Sual: Satıştaki ve ödünç vermekteki fâizler neler olabilir? Cevap: (Rıyâd-un-nâsıhîn)de diyor ki: Satıştaki ve ödünç vermekteki fâiz için, Ömer Nesefînin “rahmetullahi teâlâ aleyh” (Erba’în-i Selmânî) kitabındaki otuzüç misalin bir kısmını aşağıya yazıyoruz: 21- Bir malı, kendisi veya vekili, mesela on liraya satıp, müşteriye teslim ettikten sonra, parayı teslim almadan, malı müşteriden, mesela dokuz liraya geri satın almak fâiz olur. Parayı tamam alınca, satın alabilir. Bir malı sattıktan sonra, parasının hepsini tamam teslim almadan, o mal ile birlikte başka bir şeyi, aynı fiyatla geri satın almak fâiz olur. Çünkü, aynı fiyatın bir kısmı, o başka şey için olup, o malı daha ucuza almış olur ve fâiz olur. O başka şeyi alması ise caizdir. 22- Bir malı, mesela iki ay sonra teslim etmek üzere sattıktan sonra, noksan olarak, daha önce vermeği kararlaştırmak fâiz olur. 23- İki kişi, birer çuval buğdayı, hacmini ölçmeden, karıştırıp un yaptırdıktan sonra, unu ikiye taksim etmeği kararlaştırmak fâiz olur. 24- Unları karıştırıp, ekmek yaparak ekmeği ikiye bölmek de fâiz olur. Unların hacmini önceden ölçmek lâzım idi. 25- Cevizleri veya bademleri yahut zeytinleri ölçmeden karıştırıp, yağ çıkardıktan sonra yağı taksim etmek de fâiz olur. 26- İki kişinin müşterek bir ineği olsa, sütü bir gün senin, bir gün benim diye taksim etseler, fâiz olur. 27- İki kişi, mesela bir öküz veya bir at veya bir otomobil veya bir dükkân veya tarlalarını veya tezgâhlarını, her biri kullanmak üzere, muayyen bir zaman için değişseler fâiz olur. 28- İçinde oturmak şartı ile bir evi, ekmek şartı ile tarlayı, kendi kullanmak şartı ile bir otomobili borçludan rehin istemek fâiz olur. Çünkü, rehin alınırken, bunu kullanmağı şart etmek, rehinde fâiz olur. (Tam İlmihal s. 857) | |
| |
Dini sualler için | |
27 Eylül 2021 Pazartesi
* Satıştaki ve ödünç vermekteki fâize misaller (4)
26 Eylül 2021 Pazar
* Satıştaki ve ödünç vermekteki fâize misaller (3)
| |
26 Eylül 2021, Pazar | |
Satıştaki ve ödünç vermekteki fâize misaller (3) | |
Sual: Satıştaki ve ödünç vermekteki fâizler neler olabilir? Cevap: (Rıyâd-un-nâsıhîn)de diyor ki: Satıştaki ve ödünç vermekteki fâiz için, Ömer Nesefînin “rahmetullahi teâlâ aleyh” (Erba’în-i Selmânî) kitabındaki otuzüç misalin bir kısmını aşağıya yazıyoruz: 16- Unu ve buğdayı, ekmeğe satmak fâiz olmaz. Çünkü ekmek, başka cinsten olmuştur ve sayı ile ölçülür. 17- Menşeleri veya kullanış yerleri aynı olmayan veya insanlar tarafından sıfatları değiştirilen şeyler, aynı cinsten değildir. Mesela hurma sirkesi ile üzüm sirkesi ve koyun eti ile sığır eti ve sütleri ve koyun yünü ile keçi kılı ve buğday ile ekmek aynı cinsten değildirler. Keçi ve koyun eti ve sütleri, fâiz bakımından aynı cinstendir. 18- İmam-ı Muhammede göre, ekmeği adet ile ve vezin (tartı) ile ödünç vermek fâiz olmaz. İmam-ı Ebû Yûsüfe göre yalnız tartı ile fâiz olmaz. 19- Susam, zeytin, ceviz gibi, yağ çıkarılan cisimler, kendi yağları ile satıldığı zaman, yağ, cisimdeki yağ miktarından ziyade ise caizdir ve yağın aynı miktarı yağ karşılığı olup, ziyadesi posa karşılığı olur. Ziyade değilse, az veya müsavi ise veya belli değilse fâiz olur. 20- Üzümü, şırası karşılığı ve koyunu yünü karşılığı ve meyveli ağacı aynı meyve karşılığı ve ekilmiş toprağı, çıplak toprak karşılığı ve başakta yetişmiş buğdayı, yetişmemiş buğday karşılığı, taşlı küpeyi taşsız küpe karşılığı, altınlı kılıcı veya kemeri altınsız aynı kılıç ve kemer karşılığı ve kabuklu pirinci kabuksuz pirinç ile satmak da, müsavi veya az ise fâiz olur. (Tam İlmihal s. 857) | |
| |
Dini sualler için | |
* Elinde çatlak, egzama olanın abdesti (Osman Ünlü Hocanın 26.09.2021 tarihli yazısı)
| |
26 Eylül 2021, Pazar | |
Elinde çatlak, egzama olanın abdesti | |
Sual: Elinde veya diğer abdest uzuvlarında egzama olan bir kimsenin, su ile abdest alması kendisine zarar verirse, ne yapması gerekir? Cevap: Bu konuda Halebîde deniyor ki: “Bir veya iki elinde çatlak, egzama veya başka yara olup, bunları ıslatmak zarar verirse, bu kimse abdest alamaz. Bu sebepten abdest alamayan kimseye, hatır ile veya para ile başkasının abdest aldırması, İmâm-ı a'zam hazretlerine göre müstehaptır. Başkasından yardım istemeden teyemmüm edip kılarsa, namazı kabul olur. Yardımcı veya para bulamazsa, teyemmüm etmesi, imâmeyne göre de, caiz olur.” Bundan anlaşılıyor ki, yaralı eline eldiven takıp, eldiven ile abdest alabilirse, böyle abdest alması lazım olur. *** Sual: Namazı abdestsiz kıldığını hatırlayan bir kimse ne yapar? Cevap: Namazı abdestsiz kılan bir kimse, abdestsiz olduğunu hatırlayınca, namazı iade eder. *** Sual: Dişlerde meydana gelen kireçlenmeler sebebiyle, buraların altına su ulaşmıyor. Bu sebepten dolayı başka bir mezhebi taklit etmek gerekir mi? Cevap: Dartr veya kefeki denilen ve dişlerin dibinde hasıl olan kireçlenmeler, salgılardan, kendiliklerinden hasıl oldukları için ve buna mâni olan çare, ilaç bulunmadığı için, bunların mevcut olmasında zaruret vardır. İzale edilmesinde haraç olanlar, derideki çıbanın, yaranın üstündeki zar, kabuk gibi olup, altlarını yıkamak, dört mezhepte de lazım olmaz. Bunun için, başka mezhebi taklit lazım olmaz. *** Sual: Guslederken, ağzına ve burnuna su vermeyi unutup, bu gusül ile namaz kılan kimse, sonra ağzına su vermediğini hatırlarsa nasıl hareket eder? Cevap: Guslederken ağzını veya vücudundaki başka yerini yıkamayı unutup, namaz kılan kimse, sonra bunu hatırlarsa, sadece orasını yıkayıp farzı tekrar kılar. *** Sual: Gusül ve abdestin vacipleri de var mıdır? Cevap: Abdestin ve guslün vacipleri yoktur. Guslün sünnetleri, abdestin sünnetleri gibidir. Yalnız gusülde, abdestteki sıra ile yıkamak, sünnet değildir. Müstehapları da, aynı olup yalnız, gusülde kıbleye dönülmez ve dua okunmaz. Yalnız besmele çekilir ve Kelime-i şehadet söylenir. *** Sual: Denize veya havuza girip çıkmakla gusül abdesti alınmış olur mu? Cevap: Havuzda, nehirde, denizde, yağmur altında ıslanan, ağzını ve burnunu da yıkasa, abdest ve gusül almış olur. | |
| |
Dini sualler için | |
25 Eylül 2021 Cumartesi
* Satıştaki ve ödünç vermekteki fâize misaller (2)
| |
25 Eylül 2021, Cumartesi | |
Satıştaki ve ödünç vermekteki fâize misaller (2) | |
Sual: Satıştaki ve ödünç vermekteki fâizler neler olabilir? Cevap: (Rıyâd-un-nâsıhîn)de diyor ki: Satıştaki ve ödünç vermekteki fâiz için, Ömer Nesefînin “rahmetullahi teâlâ aleyh” (Erba’în-i Selmânî) kitabındaki otuzüç misalin bir kısmını aşağıya yazıyoruz: 8- Kile (ölçek) ile veya vezin (tartı) ile ölçülen bir şeyi, kendi cinsi karşılığı, ölçmeden toptan satmak fâiz olur. Miktarları müsavi ise de, fâiz olur. Çünkü, böyle şeylerin satışında, söz kesilirken, ölçülerek, miktarlarının aynı olduğunu bilmek, bey’in (satışın) sahih olması için, şarttır. 9- Birkaç kimse arasında müşterek olan, kile veya vezin ile ölçülen bir malı, ölçmeden paylaşmak fâiz olur. [Çünkü, her biri, kendi payında bulunan diğerinin mülkünü, diğerinde kalan kendi mülkü ile değiştirmiş olur. Yani bunları birbirlerine ölçmeden satmış olurlar. Her biri diğerlerine bir defter, ikincisi bir mendil gibi şeyler de verip helallaşmalıdırlar.] 10- Hacim ile veya vezin ile ölçülen bir malı, ölçmeden ödünç vermek ve almak fâiz olur. 11- Başaktaki buğdayı, buğday ile, müsavi miktarda dahi satmak fâiz olur. 12- Başaktaki buğdayı, başaktaki buğdaya aynı miktarda dahi satmak fâiz olur. Çünkü, buğdayları başaksın ölçmek lâzımdır. 13- Ağaçtaki meyveyi, kopmuş aynı meyveye satmak fâiz olur. 14- Ağaçtaki meyveyi, ağaçtaki aynı meyve ile satmak fâiz olur. 15- Buğdayı, buğday ununa ve kavrulmuş buğdaya, aynı hacimde dahi satmak fâiz olur. Çünkü, buğdaydan, aynı hacimde un hâsıl olmaz. (Tam İlmihal s. 857) | |
| |
Dini sualler için | |
* Cünüp ve hayızlı iken camiye girmek (Osman Ünlü Hocanın 25.09.2021 tarihli yazısı)
| |
25 Eylül 2021, Cumartesi | |
Cünüp ve hayızlı iken camiye girmek | |
Sual: Bir Müslümanın cünüpken veya hayızlı iken camiye girmesi, Kur’ân-ı kerimi tutması ve okuması caiz midir? Cevap: Bir Müslümanın, cünüp veya hayızlı iken camiye girmesi, hatta cami içinden geçmesi haramdır. Geçecek başka yol bulamazsa veya camide cünüp olursa yahut camiden başka yerde su bulamazsa, teyemmüm edip girer ve hemen çıkar. Cünüp ve hayız hâlinde bulunanın, Kur’ân-ı kerimi okuması, Mushafı tutması ve Kâ'be-i muazzamayı tavaf etmesi, dört mezhepte de haramdır. Kur’ân-ı kerimi ve âyet-i kerime yazılı şeyleri abdestsiz tutmak da haramdır. Yapışık olmayan bir şey içinde, mesela çantada iken tutmak caizdir. Fatihayı ve dua âyetlerini, dua niyeti ile okuması ve her duayı okuması haram değil ise de, duayı abdestli okumak müstehaptır. Tefsirler, Kur’ân-ı kerim gibidir. Başka din kitapları, dua gibidir. *** Sual: Dinî yazılar bulunan gazete veya benzeri kâğıtları, herhangi bir şey sarmak için kullanmanın dinen mahzuru olur mu? Cevap: Fıkıh yazılı kâğıtlara bir şey sarmak caiz değildir. Allahü teâlânın ve Peygamberlerin (aleyhimüsselâm) isimleri yazılı ise, bunları silip, sonra bir şey sarılabilir. Fakat, bunlara da sarmamak layıktır. Çünkü, Kur’ân-ı kerimin harfleri de muhteremdir. *** Sual: Üzerinde mübarek yazılar bulunan, halı, hasır gibi şeyleri yere sermekte mahzur var mıdır? Cevap: Bu konuda Hadîkada deniyor ki: “Üzerinde, dokuyarak veya boya ile mübarek yazı bulunan halıyı, hasırı, seccadeyi yere sermek, üzerine oturmak ve her ne suret ile olursa olsun kullanmak ve paralar, mihraplar ve duvarlar üzerlerine yazmak mekruhtur. Bunları duvara asmak mekruh olmaz.” Kâ'be-i muazzama resmi de, yazı gibidir. Resim, nakış bulunmayan seccade kullanmalıdır. *** Sual: Uykusunda ihtilam olduğunu hatırlayan fakat uyanınca iç çamaşırında meni bulaşığı görmeyen kimsenin, yine de gusül alması gerekir mi? Cevap: İhtilam olan kimse, uyanınca, yatakta, elbise veya bacağında yaşlık görse, bunun meziy denilen beyaz akıcı sıvı olduğunu anlarsa veya uyanık iken meziy aksa, gusül lazım olmaz. İhtilam olduğunu hatırlamadan, meni görse, gusül lazım olduğu, söz birliği ile bildirildi. Meziy sansa ihtiyaten gusül lazım olur. İhtilam olduğunu, hatırlayan kimse, bir yerde meni görmezse, gusül etmez. | |
| |
Dini sualler için | |
23 Eylül 2021 Perşembe
* Satıştaki ve ödünç vermekteki fâize misaller (1)
| |
23 Eylül 2021, Perşembe | |
Satıştaki ve ödünç vermekteki fâize misaller (1) | |
Sual: Satıştaki ve ödünç vermekteki fâizler neler olabilir? Cevap: (Rıyâd-un-nâsıhîn)de diyor ki: Satıştaki ve ödünç vermekteki fâiz için, Ömer Nesefînin “rahmetullahi teâlâ aleyh” (Erba’în-i Selmânî) kitabındaki otuzüç misalden bir kısmını aşağıya yazıyoruz: 1- Kile (ölçekle) ile satılan bir şey, kendi cinsine [mesela buğdayı buğdaya] peşin satılırken, birinin hacmi ziyade olursa, fâiz olur. 2- Hacimleri müsavi, fakat biri veresiye [yani söz kesilen yerden ayrılıncaya kadar taayyün etmez (tayin edilme, belli olma)] ise, yine fâiz olur. 3- Tartarak satılan bir şey, kendi cinsine [mesela beşibiryerdeyi, altın liralar karşılığı] peşin satılırken, verilen ile alınanın ağırlığı müsavi olmazsa, fâiz olur. 4- Vezinleri (tartı) müsavi, fakat biri veresiye ise, fâiz olur. Vezin veya hacimleri müsavi olmayan peşin satışta, fâizden kurtulmak için, vezni veya hacmi az olan malın yanına, aynı cinsten olmayan, başka az bir şey de ilave edip, iki şey bir arada iken, pazarlık etmelidir. Böylece fâizden kurtulunur ise de, ilave edilen şeyin kıymeti az ise, harama yakın mekruh olur. O şeyi, pazarlıktan sonra ilave ederse caiz olmaz. 5- Kile ile satılan şeylerden, aynı cinsten olmayanlar, birbiri ile [mesela, arpayı buğdaya] satılırken, hacimleri aynı olsa da, veresiye satmak, ribâ [yani fâiz] olup, hacimleri farklı olsa da, her ikisi peşin caizdir. 6- Tartılarak satılan şeylerden aynı cinsten olmayanlar, birbiri ile [altın, gümüş ile] satılırken, ağırlıkları eşit olsa da, biri veresiye olunca fâiz olur. Ağırlıkları farklı olsa da, ikisi peşin [eline teslim etmek] caiz olur. Altınlı ve gümüşlü eşyayı, birbiri karşılığı veresiye satmak fâiz olur. 7- Vezin ile ve kile ile ölçülen ve ölçülmeyen her şey, kendi cinsi ile, veresiye satılınca, miktarı aynı olsa da, fâiz olur. (Tam İlmihal s. 856) | |
| |
Dini sualler için | |
Kayıtlar
